Hond misselijk: herkennen aan kwijlen, smakken en lippen likken

Hond misselijk: herkennen aan kwijlen, smakken en lippen likken

Een misselijke hond herkent u meestal aan kwijlen, smakken, steeds de lippen likken en vaak slikken. Veel honden worden ook onrustig, gapen, eten gras of laten hun voer staan. Soms volgt er braken, maar niet altijd. De meest voorkomende oorzaken zijn onschuldig: wagenziekte, iets verkeerds gegeten of een lege maag. Probeert uw hond te braken zonder dat er iets uitkomt en wordt zijn buik dik, dan is het wel een spoedgeval. In dit artikel leest u hoe u misselijkheid herkent, wat de oorzaken zijn, wat u zelf kunt doen en wanneer u de dierenarts belt.

Hoe ziet u dat uw hond misselijk is?

Een hond kan niet zeggen dat hij zich beroerd voelt, maar zijn lichaam laat het wel zien. Dierenartsen en verzekeraars als Univé noemen deze signalen:

  • Kwijlen: misselijkheid zet de speekselklieren aan het werk. Ook een hond die normaal nooit kwijlt, kan dan ineens draden speeksel hebben.
  • Smakken en lippen likken: uw hond maakt kauw- of smakbewegingen zonder dat hij iets eet, en haalt zijn tong steeds langs zijn neus en lippen.
  • Vaak slikken: u hoort of ziet hem telkens slikken, soms met een boertje erbij.
  • Gapen: vaker gapen dan normaal, terwijl hij niet moe is.
  • Gras eten: sommige honden gaan gretig gras eten als ze misselijk zijn.
  • Eten weigeren of langzaam eten: hij snuffelt aan zijn bak en loopt weg, of eet maar een paar happen.
  • Onrust of terugtrekken: ijsberen, piepen, niet kunnen gaan liggen, of juist stil in een hoek kruipen.

Vlak voor het braken worden de signalen vaak sterker. Uw hond kwijlt dan meer, gaat kokhalzen en u ziet de buik samentrekken.

Smakken: misselijk of een probleem in de bek?

Smakken en lippen likken hoeven niet altijd misselijkheid te betekenen. Een pijnlijke tand, ontstoken tandvlees of iets wat klem zit tussen de kiezen kan precies hetzelfde gedrag geven. Het verschil ziet u vaak aan de andere signalen:

  • Eerder misselijkheid: het smakken gaat samen met veel slikken, gras eten, minder eetlust of braken, en het komt in golven. Na het braken of na een paar uur is het vaak over.
  • Eerder het gebit: uw hond heeft een slechte adem, kauwt aan één kant, laat brokjes vallen, krabt met zijn poot aan zijn bek of wil niet aan zijn kop aangeraakt worden. Het smakken houdt dagenlang aan.

Kijk bij twijfel zelf even in de bek, als uw hond dat toelaat. Ziet u tandsteen, rood tandvlees of een gebroken tand, lees dan meer over tandproblemen bij honden en de behandeling.

Lippen likken en gapen zijn ook bekende stresssignalen. Doet uw hond het vooral bij de dierenarts, bij bezoek of als u boos klinkt, dan is spanning een logischere verklaring dan misselijkheid. Zeldzamer is een epileptische aanval die alleen een deel van de hersenen betreft. Daarbij kan een hond ritmisch smakken, kwijlen of trekken met zijn gezicht, terwijl hij niet reageert als u hem aanspreekt. Ziet u dat, film het dan en laat het aan de dierenarts zien.

Hond kwijlt veel: altijd misselijkheid?

Nee. Kwijlen is een van de duidelijkste tekenen van misselijkheid, maar volgens de MSD Veterinary Manual heeft het meer oorzaken. Denk aan wagenziekte, angst of opwinding, wondjes of ontstekingen in de bek, een voorwerp in de bek of keel en gif. Ook honden met hangende lippen kwijlen van nature meer.

In Nederland is de eikenprocessierups een bekende oorzaak in het voorjaar en de zomer. Snuffelt of likt een hond aan de brandharen, dan kan hij een rode, dikke tong en gezwollen lippen krijgen, gaan kwijlen en braken. Ga dan direct naar de dierenarts. Begint uw hond plotseling hevig te kwijlen en ziet u geen duidelijke reden, bel dan ook dezelfde dag.

Oorzaken van misselijkheid bij honden

Misselijkheid is een signaal, geen ziekte. De oorzaak kan in de maag zitten, maar ook daarbuiten. De belangrijkste oorzaken op een rij:

  • Iets verkeerds gegeten: afval, bedorven eten, een stuk bot of te vet eten. Dit is de meest voorkomende oorzaak en gaat vaak binnen een dag over.
  • Lege maag: sommige honden zijn ’s ochtends vroeg misselijk en braken dan gal. Een klein hapje voor het slapengaan helpt dan vaak. Meer daarover leest u in ons artikel over een hond die gal of schuim braakt op een lege maag.
  • Maag-darmontsteking: door een virus, bacterie of parasiet, vaak samen met diarree.
  • Alvleesklierontsteking: uw hond is misselijk, braakt, heeft buikpijn en staat soms in de zogenoemde gebedshouding: met de voorpoten en kop laag en het achterlijf omhoog. Een vette maaltijd kan het uitlokken. Neem direct contact op met de dierenarts.
  • Nier- of leverproblemen: als deze organen minder goed werken, blijven er afvalstoffen in het bloed die misselijk maken. Vaak drinkt en plast de hond ook meer of valt hij af.
  • Medicijnen: sommige medicijnen, waaronder ontstekingsremmende pijnstillers, kunnen de maag irriteren. Wordt uw hond misselijk na een nieuw medicijn, overleg dan met de dierenarts.
  • Vergiftiging: bijvoorbeeld chocolade, rattengif, medicijnen voor mensen of giftige planten.
  • Evenwichtsproblemen: een ontsteking van het binnenoor of een probleem met het evenwichtsorgaan kan dezelfde misselijkheid geven als wagenziekte, maar dan ook thuis. Uw hond loopt dan vaak scheef of houdt zijn kop schuin.
  • Maagtorsie: de maag draait om zijn as en loopt vol met gas. Dit gebeurt vooral bij grote rassen met een diepe borstkas, zoals de Duitse dog, Duitse herder, Ierse setter, Sint-Bernard en grote poedel. Kenmerken zijn kokhalzen zonder dat er iets uitkomt, veel kwijlen, onrust en een buik die snel dikker en harder wordt. Dit is levensbedreigend. Rijd meteen naar de dierenarts, ook ’s nachts.

Eet uw hond gras als hij misselijk is en braakt hij daarna? Dat is meestal onschuldig. In ons artikel over honden die gras eten en daarna braken leest u wanneer het wel aandacht vraagt.

Wagenziekte bij honden

Is uw hond alleen in de auto misselijk, dan gaat het vrijwel zeker om wagenziekte. Het evenwichtsorgaan in het binnenoor raakt in de war door de bewegingen van de auto. Spanning of angst voor de auto maakt de klachten vaak erger. Een wagenzieke hond kwijlt, smakt, gaapt, hijgt, piept of trilt, en geeft soms over.

Waarom pups vaker wagenziek zijn

Bij pups is het evenwichtsorgaan nog niet volgroeid. Daarom hebben jonge honden vaker last van wagenziekte. Volgens het Amerikaanse dierenziekenhuis VCA groeien de meeste honden er rond de leeftijd van een jaar overheen. Blijft een hond daarna wagenziek, dan speelt vaak mee dat hij de auto is gaan koppelen aan een naar gevoel. Een eerste rit die eng was, of een hond die maar af en toe meegaat, kan zo’n koppeling versterken.

Zo laat u uw hond wennen aan de auto

  • Begin in een stilstaande auto. Laat uw hond instappen, beloon hem en laat hem weer uitstappen.
  • Zet daarna de motor aan zonder weg te rijden, en beloon opnieuw.
  • Maak korte ritjes van een paar minuten naar een leuke plek, bijvoorbeeld een losloopgebied.
  • Bouw de ritten langzaam op naar 20 tot 30 minuten.
  • Ziet u duidelijke stress, stop dan en probeer het een andere dag opnieuw, met een kleinere stap. Mopper niet als uw hond overgeeft of piept.

Tips voor onderweg

  • Geen volle maag: geef vlak voor vertrek geen grote maaltijd. Bij een langere rit kunt u een aantal uur van tevoren voor het laatst voeren. Water mag gewoon.
  • Vaste plek: gebruik een bench of een gordel die uw hond al kent. Een hond die stevig ligt, wordt minder heen en weer geschud.
  • Rustig rijden: vermijd hard optrekken, scherpe bochten en files waar het kan.
  • Frisse lucht: zet een raampje op een kier en houd de auto koel en stil.
  • Pauzes: stop bij een lange rit regelmatig, laat uw hond even lopen en geef een paar slokjes water.
  • Vertrouwde geur: een deken of speeltje van thuis kan helpen om te ontspannen.

Medicijnen tegen wagenziekte

Helpt wennen niet genoeg, of moet u binnenkort een lange reis maken, bespreek het dan met uw dierenarts. Er zijn middelen voor honden die braken door wagenziekte voorkomen, en middelen die spanning verminderen. Sommige daarvan moet u al ruim voor vertrek geven, dus regel dit op tijd. Geef geen reistabletten voor mensen.

Tip: leg een oude handdoek of een afwasbare hoes in de bench. Zo is opruimen na een ongelukje snel gedaan en blijft u zelf rustiger. Dat merkt uw hond ook.

Wat kunt u thuis doen bij een misselijke hond?

Is uw hond misselijk maar verder alert, en zijn er geen alarmsignalen zoals hieronder in de tabel, dan kunt u het eerst thuis aankijken:

  • geef een paar uur geen eten, zodat de maag tot rust komt;
  • laat water staan, maar geef bij een hond die gulzig drinkt telkens een klein beetje;
  • bied daarna een kleine portie aan, verdeeld over meerdere momenten. Wat u het beste kunt geven, leest u in ons artikel over licht verteerbaar eten voor honden;
  • laat uw hond rusten en houd hem in de gaten. Noteer wanneer hij misselijk is, hoe vaak hij braakt en of hij plast en poept.

Is uw hond na een dag nog steeds misselijk, of wordt het erger, neem dan contact op met de dierenarts.

Wat moet u niet geven?

Geef uw hond nooit zelf medicijnen voor mensen. Pijnstillers als ibuprofen en naproxen kunnen bij honden maagzweren en nierschade veroorzaken. Paracetamol wordt bij honden alleen op voorschrift van een dierenarts gebruikt, in een dosis die is afgestemd op het gewicht. Voor katten is paracetamol altijd giftig. Ook maagzuurremmers, middelen tegen misselijkheid en reistabletten voor mensen geeft u alleen als uw dierenarts dat zegt.

Probeer uw hond ook niet zelf te laten braken, bijvoorbeeld met zout water. Dat kan gevaarlijk zijn. Heeft uw hond iets giftigs gegeten, bel dan de dierenarts. Die beslist of braken opwekken verstandig is.

Wanneer naar de dierenarts?

Gebruik deze tabel om in te schatten hoe snel u actie moet ondernemen:

Signaal Mogelijke oorzaak Hoe snel?
Kokhalzen zonder resultaat, dikke buik Maagtorsie Direct, ook ’s nachts
Misselijk na iets giftigs of een voorwerp Vergiftiging of verstopping Direct
Ineens veel kwijlen, dikke tong of lippen Processie­rups, iets in de bek Direct
Braken met bloed, suf of zwak Bloeding, ernstige ziekte Direct
Gebeds­houding, buikpijn, braken Alvlees­klier­ontsteking Zo snel mogelijk, dezelfde dag
Langer dan een dag misselijk of niet eten Maag, darmen of organen Dezelfde dag
Misselijk, scheef lopen, kop schuin Evenwichts­probleem Dezelfde dag
Smakken, slechte adem, kauwt aan één kant Gebits­probleem Afspraak binnen een week
Vaak lippen of de vloer likken Maag-darm­klachten Gewone afspraak
Alleen misselijk in de auto Wagenziekte Bespreken voor een lange reis

Twijfelt u buiten de openingstijden, bel dan de dienstdoende dierenarts. Die kan inschatten of het tot de volgende ochtend kan wachten. Wat u dan ongeveer betaalt, leest u in ons artikel over wat een spoedconsult bij de dierenarts kost.

Veelgestelde vragen

Waarom likt mijn hond steeds zijn lippen en slikt hij veel?

Dat is vaak een teken van misselijkheid, zeker als hij ook minder eet of gras wil eten. Het kan ook komen door iets in de bek, een gebitsprobleem of spanning. Houdt het langer dan een dag aan, of braakt hij erbij, laat hem dan nakijken.

Waarom likt mijn hond de vloer of de bank?

Overdreven likken aan de vloer, muren of meubels wordt vaak als gedragsprobleem gezien, maar kan ook met de buik te maken hebben. In een onderzoek uit 2012 bleken 14 van de 19 honden die overmatig aan oppervlakken likten een maag-darmprobleem te hebben. Na behandeling daarvan likten de meeste honden duidelijk minder. Laat uw hond daarom eerst door de dierenarts onderzoeken.

Groeit een pup over wagenziekte heen?

Meestal wel. Het evenwichtsorgaan is rond het eerste levensjaar volgroeid, en dan nemen de klachten bij de meeste honden af. Oefen intussen met korte, prettige ritjes, zodat uw pup de auto niet gaat koppelen aan misselijk zijn.

Mag ik mijn hond iets tegen misselijkheid geven?

Alleen een middel dat de dierenarts voor uw hond heeft voorgeschreven. Middelen voor mensen kunnen giftig zijn of verkeerd gedoseerd worden. Bij lichte misselijkheid helpen een paar uur rust voor de maag en daarna kleine porties licht verteerbaar eten vaak al.

De informatie in dit artikel is gebaseerd op de MSD Veterinary Manual, voorlichting van dierenziekenhuizen, de geneesmiddeleninformatie van de Faculteit Diergeneeskunde in Utrecht, gepubliceerd onderzoek en informatie van Nederlandse huisdierverzekeraars, peildatum oktober 2026. dierenkliniek-ermelo.nl is een informatieplatform en geen dierenartsenpraktijk. Is uw hond misselijk en twijfelt u, neem dan contact op met uw eigen dierenarts.