Knieproblemen

Knieproblemen komen zeer regelmatig voor bij de hond en zijn ofwel het gevolg van een aangeboren afwijking ofwel het gevolg van een blessure. Knieblessures zijn bij de mens zeer bekend van allerlei wintersporten en van vele veldsporten. Het zogenaamde “voetbalknietje” is hier een bekend voorbeeld van. De knie is niet gemaakt om te draaien, het is een scharniergewricht. Staat de voet op de grond “op slot” dan komen de eventuele draaikrachten in het gewricht terecht en daar zijn de inwendige structuren zoals een meniscus en kruisbanden slecht tegen bestand. Het is van groot belang dat een blessure op tijd wordt herkend zodat tijdig een behandeling ingezet kan worden. Een behandeling kan bestaan uit rust, fysiotherapie, medicijnen, chirurgie of een combinatie van deze. Indien een behandeling te laat wordt ingezet is de kans groot dat het gewricht al reageert met artrosevorming en op den duur zal het gewricht verstijven en pijnlijk worden bij beweging.

Anatomie van de knie

De knie zit zeer slim in elkaar maar wel complex. Enkele belangrijke structuren zijn de kniebanden, de kruisbanden, de kniepees, de knieschijf, de menisci en natuurlijk de gewrichtsoppervlakken van het dijbeen en het scheenbeen die het uiteindelijke kniegewricht vormen. Deze structuren hebben elk een belangrijke en specifieke functie, gezamenlijk zorgen ze voor een stabiel gewricht. Dit is bij de hond nog een aardige uitdaging ook al omdat de knie “gehoekt” staat en niet recht is zoals bij de mens.

De twee achterpoten dragen ongeveer 40% van het gewicht van de hond maar uit recent onderzoek weten we inmiddels wel dat er verschillen voorkomen tussen de verschillende rassen.

Hoe ontstaat een knieblessure?

Naast lelijke blessures en botbreuken van de knie door aanrijdingen en ander trauma zijn het voornamelijk kruisbandblessures en knieschijfproblemen die we zien bij de hond.
Kruisbandblessures ontstaan vooral tijdens het (wild) spelen en rennen in oneffen terrein. Daarnaast zijn glijpartijen op ijs en op nat gras bekende oorzaken. Ook het op 1 achterpoot neerkomen na een sprong is een mogelijke oorzaak van een kruisbandblessure.

In de meeste gevallen is de voorste kruisband niet opgewassen tegen te grote krachten en rekt dan op of erger: de voorste kruisband scheurt, al dan niet gedeeltelijk.

Door de anatomie is het vrijwel altijd de voorste kruisband die de klappen oploopt. Een beschadigde voorste kruisband veroorzaakt instabiliteit in het kniegewricht en dan komen allerlei gevolgen in de tijd tot stand, niet zelden zien we zeer ernstige artrose en verstijving van de knie, in feite is er dan duidelijk sprake van invaliditeit. Vele rassen hebben een verhoogd risico, met name de rassen die rechte (steile) knieën hebben (Labrador, Berner Sennenhond, Boxer, Rottweiler, Chow Chow, Keeshonden) en dit combineren met een ‘fors” lijf of een wat lompe manier van bewegen. Ook kleine stevige hondjes met enigszins kromme achterpootjes (Cairn Terrier) lijken soms niet helemaal gebouwd op de belasting die de knieën ondergaan bij een actieve levensstijl.

Hoe ziet zo’n blessure er uit?

Veel eigenaren horen op het moment van ontstaan een ‘snappend” geluid en / of een pijnreactie van de hond. Een forse kreupelheid is de eerste dagen het gevolg die dan langzaam wegtrekt, wel blijft de hond de poot wat minder belasten en rust met de teentjes op de grond.

De binnenmeniscus kan direct bij de blessure betrokken zijn of later door de chronisch instabiele knie. Er ontstaat dan een extra pijnlijkheid voor de hond bij het buigen van de knie. De typische gevallen gaan niet meer recht zitten maar op de bil aan de “gezonde” kant waarbij de aangedane poot licht afgestrekt wordt.

Wat te doen bij verdenking?

Ik kan maar één advies geven: raadpleeg spoedig uw dierenarts of een veterinair orthopeed als uw dierenarts niet veel ervaring heeft. In 27 jaar orthopedische praktijk heb ik helaas veel te veel honden te laat aangeboden zien worden voor behandeling. Te vaak wordt de aandoening onderschat. Het probleem is namelijk dat de blessure voor een goede prognose in ieder geval binnen 6 weken moet worden behandeld. Na deze periode ontstaan onomkeerbare gevolgen ten gevolge van de steriele ontsteking en de instabiliteit. Niet alleen kan dan de schade toenemen (meniscus!) maar ook zal het ontstane reactieweefsel gaan mineraliseren en zo ontstaat de artrose die nooit meer weggaat.

Wat is de behandeling?

Heel veel factoren bepalen wat de beste behandeling is. Zaken als leeftijd, lichaamsgewicht, gebruik, karakter en dergelijke zijn algemene factoren. De aard, uitgebreidheid en de ouderdom van de blessure bepalen mede de beste behandeling. Lichte blessures kunnen met rust en medicatie genezen, meer uitgebreide blessures vereisen chirurgie.

Alle chirurgische technieken zijn er op gericht om de stabiliteit van de knie zo goed mogelijk te herstellen. Het voert te ver hier om op alle technieken in te gaan maar de variatie is enorm.

Het kan gaan van relatief eenvoudige hechtconstructies tot de implantatie van zeer moderne implantaten. Afhankelijk van grootte van de hond, gebruikte chirurgietechniek en uitgebreidheid van de blessure kunnen de behandelingskosten wel oplopen tot € 1800,00 inclusief hoog BTW.

Kunstknieën bestaan al wel voor de hond maar de resultaten laten nog een te hoge complicatiegraad zien, met deze operatie, die zeker op termijn beschikbaar zal komen, zijn natuurlijk nog hogere kosten gemoeid gezien het bijzondere implantaat.
Een verzekering kan hier uitkomst bieden, tenslotte heeft een hond 2 knieën en komt het regelmatig voor dat een hond ook de andere knie een paar jaar later vergelijkbaar blesseert.

Dieren die chronisch last van hun knie hebben zijn in sommige gevallen gebaat bij chirurgie. De meeste van hen zijn echter chirurgisch niet meer te helpen en moeten dan door een individuele begeleiding weer zo mobiel mogelijk worden. Dagelijkse medicatie is hier een vereiste voor voldoende levenskwaliteit maar dit kan ook aardig in de papieren lopen…

Voorkomen van deze blessure is niet altijd mogelijk. Wel is zeker dat zaken als lichaamsgewicht, onverstandige beweging en soms erfelijke factoren een rol spelen. Belangrijkste boodschap: onderschat NOOIT een achterpootblessure bij uw hond en laat tijdig en vakkundig beoordelen wat de aard van de blessure is!

Patellaluxatie

Dit is een andere, veel voorkomende, oorzaak van knieproblemen. Helaas zien we deze aandoening de laatste jaren sterk toenemen. De patellaluxatie (te losse knieschijf) is meestal een aangeboren afwijking (Flatcoated Retriever, Bulldog, kleine Terriers, Chihuahua’s, Mopshond) en in zeldzame gevallen het gevolg van een trauma. Zodra de speling te groot is zal het gewricht gaan beschadigen en daarom is snel ingrijpen gewenst omdat afgesleten kraakbeen zich nooit meer hersteld.Foto Ulceratie kraakbeen condyl

Door een instabiele knieschijf (patellaluxatie) is het kraakbeen
van de gewrichtsknobbel ernstig aangetast

De hond zal af en toe even hinkelen en een pasje overslaan. Vooral bij de Jack Russel Terrier is dit heel vaak waar te nemen. Bij tijdige chirurgische correctie is de prognose goed.

Gerichte spiertraining van de achterhand levert eigenlijk nooit het gewenste / voldoende resultaat op. Afhankelijk van de ernst van de luxatie, meestal aangeduid met graden, wordt de meest optimale chirurgische behandeling gekozen. Ook hier is een grote variatie aanwezig maar in veel gevallen is het een uitgebreide en ingrijpende operatie waarbij in het ergste geval zelf botten van boven- en/of onderbeen moeten worden doorgezaagd en gereconstrueerd om de aandoening op te heffen. Deze uiterst complexe vorm van patellaluxatie zien we nog al eens bij (Amerikaanse) Labradors.

De nieuwste ontwikkeling is een kniepeesgroeve implantaat. De eerste bevindingen lijken duidelijk te maken dat met dit implantaat ook in geringe mate afwijkende botstanden kunnen worden gecorrigeerd. Vanwege de implantaten en uitgebreidheid van de operatie is de deze operatie nog wel kostbaar en nog weinig in zwang in Nederland maar het lijkt een goede toekomst te hebben.

De patellaluxatie is niet te voorkomen alhoewel overbelasting van de jonge hond ook hier ongewenst is. Het verdient aanbeveling om bij relevante rassen bij de aanschaf van een pup te kijken of er onderzoek is gedaan naar het voorkomen van patellaluxatie bij de ouders en grootouders. Helaas openbaart de patellaluxatie zich meestal pas in de loop van het eerste levensjaar en is dus niet op het moment van aanschaf vast te stellen. Op basis hiervan is het een koopvernietigend gebrek maar weinig eigenaren brengen de pup dan terug naar de fokker.

Ook hier is het advies: neemt u een afwijking waar bij het lopen, laat een gedegen onderzoek doen, een tijdige behandeling kan de afwijking in veel gevallen volledig verhelpen. Wel moet de hond de hoogtegroei voltooid hebben voor de beste prognose. Afhankelijk van de noodzakelijke operatietechniek zijn de kosten redelijk vergelijkbaar met die van de kruisbandoperaties.Foto acute scheuring van de voorstekruisband

“Vers letsel”, de voorste kruisband is volledig verscheurd

Foto oude VKB

Het niet chirurgisch herstellen van een voorste kruisbandscheur leidt op den duur
tot ernstige gewrichtsschade zoals artrose en bloemkoolachtige woekeringen.

Foto artrose knie

Door een chronische blessure is de knieschijfgroeve ernstig beschadigd

© Sterkliniek Dierenartsen, B.J. Carrière, Dierenarts.