Sterilisatie van de hond

foto chihuahuaWat zijn de overwegingen?

De sterilisatie van de hond is een belangrijke gebeurtenis in het leven van de (jonge) hond en gaat ook zeker niet onopgemerkt aan de eigenaar voorbij. Het is een ingreep die vragen oproept en die helaas ook nog omgeven is door een aantal “indianenverhalen”. Voor ons een reden om een aantal zaken voor u op een rijtje te zetten.

Voor alle duidelijkheid

Er kan verwarring ontstaan doordat medische begrippen door elkaar worden gebruikt en vanwege het feit dat er een soort gebruikstaal is ontstaan. Medisch gezien verstaan we onder castratie het onvruchtbaar maken van de hond door het geheel of gedeeltelijk wegnemen van de inwendige voortplantingsorganen. Onder sterilisatie verstaan we het onvruchtbaar maken van de hond door het onderbinden van de inwendige geslachtsorganen.
Onder Nederlandse omstandigheden worden technisch gezien zowel reu als teef gecastreerd. In de gebruikstaal spreken we echter over castratie bij de reu (verwijdering teelballen) en over sterilisatie (verwijdering van minimaal de eierstokken) bij de teef. In het navolgende zal ik de gebruikstaal aanhouden.

Wat zijn de voordelen van steriliseren?

Niet meer loops worden
De meeste teefjes worden 2x per jaar loops. Dit gaat doorgaans gepaard met een bloederige uitvloeiing. De loopsheid duurt zo’n 2-3 weken en in deze periode kan de hond gedekt worden. Het vloeien en het risico van een nestje wordt door de eigenaar gezien als een belangrijke reden om te steriliseren, na de operatie komt de loopsheid niet meer terug. Dat scheelt ook weer opdringerige reuen.

Veel eigenaren denken dat hun teef niet vruchtbaar is als ze bloed vloeit maar dit is een groot misverstand. Ergens in deze periode is de teef vruchtbaar, wanneer verschilt per loopsheid en verschilt ook van teef tot teef.

De loopsheid kan tot op zeer gevorderde leeftijd tot een nest lijden, in de kliniek zijn diverse nesten bekend van teven ouder dan 10 jaar!

Minder kans op melkkliertumoren
Melkkliertumoren zijn bij de teef vergelijkbaar met de mens. We onderscheiden zowel goedaardige als kwaadaardige tumoren alleen heeft de teef wel wat meer melkklierpakketten! Onderzoek heeft uitgewezen dat 1 op de 4 niet gesteriliseerde teefjes melkkliertumoren krijgt. Om het risico van melkkliertumoren sterk te verminderen is het van belang dat de operatie op een jonge leeftijd plaats vindt. Bij operatie voor de 1e loopsheid is de kans nog maar 1 op 33, bij sterilisatie na de 4e loopsheid maakt het geen verschil meer.
Een tijdige sterilisatie is dus van belang om de kans op melkkliertumoren te verkleinen.
Het vervelende met deze type tumoren is dat indien na een biopsie gebleken is dat de tumor verwijderd moet worden dit een behoorlijke ingreep is. De verschillende melkklierpakketten van een teef staan door vele bloed- en lymfevaten uitgebreid met elkaar in verbinding.
Dit betekent dat minimaal 2 melkklieren (“blok”) verwijderd dienen te worden. Zijn er meerdere knobbeltjes aanwezig dan kan het zelfs zo zijn dat er 5 pakketten aan één zijde verwijderd moeten worden en dan spreken we van een “lijst”. Dit zijn grote operaties met zeer veel hechtingen, onaangenaam voor de teef en de portemonnee van de eigenaar. Het is op zo’n moment echter wel een keuze voor het leven en als de teef verder nog gezond lijkt zeker de moeite waard en een juiste beslissing. Deze problemen spelen meestal vanaf gemiddelde leeftijd.

Geen baarmoederontsteking meer
Ondanks dat het teefje bij de moderne vorm van de operatie gewoon haar complete baarmoeder behoudt is er na de operatie geen mogelijkheid meer voor een baarmoederontsteking. De baarmoederontsteking is een zeer ernstige aandoening en niet zelden dreigt er levensgevaar, circa 25% van de niet gesteriliseerde teven krijgt deze aandoening. Het is beter gebleken voor de teef om de baarmoeder niet te verwijderen. In tegenstelling tot de mens is de baarmoeder van de teef niet gevoelig voor (kwaadaardige) tumoren.
Een ander voordeel van deze techniek is dat er minder littekenweefsel ontstaat in de buik na de operatie. Ook het huidwondje is minimaal en de dieren zijn dezelfde dag weer fit.

Geen schijndracht meer
In het oorspronkelijke roedelleven van de hond was de cyclus voor alle teven vrijwel gelijk. De niet gedekte teven werden schijndrachtig en begonnen te lacteren (melk geven) als andere teven in de roedel hun pups ter wereld brachten. Daarmee waren ze de ideale tante als de moeder afwezig was om te jagen of in het slechtste geval niet meer terug kwam van de jacht. Bij onze moderne huishond is deze functie verdwenen en geeft de schijndracht eigenlijk alleen maar complicaties voor de teef die toenemen bij het ouder worden. Gedragsveranderingen, melkgift en eventuele melkklierontsteking zijn dan het gevolg.

Minder kans op suikerziekte en acromegalie (reuzengroei)
Deze vervelende ziekten ontstaan onder andere onder invloed van het hormoon progesteron. De eierstokken worden verwijderd bij de sterilisatie en omdat in de eierstokken het progesteron wordt gevormd valt deze invloed weg.

Zijn er ook nadelen aan verbonden?

Neiging tot zwaarder worden
Een gesteriliseerd teefje heeft een andere energiebalans. Als er tijdens het eerste jaar niet extra op de lichaamsconditie wordt gelet kan ze dik worden. Gelukkig zijn er tegenwoordig voeders die dit helpen voorkomen maar het ligt voornamelijk aan de eigenaar, die de conditie van de hond goed moet reguleren, of de teef overgewicht ontwikkelt.

foto rennende hondKarakterverandering
Uit onderzoek blijkt dat deze gering is en als het voorkomt dan zijn de gesteriliseerde teefjes meestal levendiger. Teefjes die al op jonge leeftijd dominante trekjes vertonen zijn in onze kliniek een bespreekgeval. De kans bestaat dat dit gedrag nog zelfs wat toeneemt en dan is een consequente eigenaar van groot belang voor een juiste opvoeding. Eventueel roepen we dan de begeleiding in van een gedragsdeskundige.
Sloomheid is vrijwel altijd het gevolg van overgewicht en dat is dus zeker te voorkomen!

Vachtstructuur
Bij honden met een halflange (glanzende) vacht valt op dat als ze gesteriliseerd zijn en ouder worden dat de vacht meer gaat krullen en wat doffer wordt. Dit heeft overigens geen enkele negatieve invloed op de gezondheid van de teef, alleen wat op het uiterlijk. Het moge duidelijk zijn dat bij het ene ras deze gevolgen duidelijker tot uiting (kunnen) komen dan bij een ander ras.

Incontinentie
Hier hebben we te maken met een vervelende aandoening. Gesteriliseerde teefjes hebben meer kans op incontinentie op oudere leeftijd dan de niet gesteriliseerde teefjes. Er zijn voldoende goede medicijnen om dit te behandelen maar het is wel een nadeel. Sommige rassen (Boxer, Grote Zwitserse Sennenhond) zijn hier meer dan gemiddeld gevoelig voor. Bij deze rassen is het verstandig om vooraf een goed oriënterend gesprek te hebben met de behandelend dierenarts waarbij de specifieke voor- en nadelen voor deze hond op een rijtje gezet kunnen worden. De verdenking bestaat dat je bij meerdere rassen die vroeger de staart gecoupeerd kregen meer dan anders rekening moet houden met deze incontinentie.

Ons welgemeende advies

Gebaseerd op de laatste wetenschappelijke inzichten en jarenlange ervaring adviseren wij in onze kliniek de cliënten om hun teefje te laten steriliseren en wel na de 1e loopsheid. Dit zal veel gezondheidsproblemen in het verdere leven van de teef voorkomen of doen verminderen.

Echter, de behandelend dierenarts van onze kliniek zal altijd een verkennend gesprek hebben met de eigenaar waarbij alle individuele zaken aan bod komen zoals ras, gedrag, huiselijke omstandigheden, overige medische zaken en eventuele consequenties. Op deze manier kunnen we samen met de eigenaar beslissen wat het beste is voor het huisdier.

De feitelijke operatie

Ondanks dat het theoretisch een buikoperatie betreft zijn veruit de meeste teefjes zeer snel hersteld. Voor nadere informatie dient u te overleggen met uw dierenarts want er bestaan verschillende operatietechnieken, bewakingsniveaus, opnameprotocollen en tarieven.

Alternatief?

Hormooninjecties kunnen de loopsheid onderdrukken maar deze hebben ernstige bijwerkingen (melkkliertumoren) en zijn wat mij betreft slechts bij hoge uitzondering een alternatief.

Voedingsadviezen – Voeding van de teef en puppies tot en met de speenperiode

Voeding tijdens de dracht

De voeding van de teef is van grote invloed op haar conditie en dus op die van de pasgeboren pups. Vanaf de 6e week van de dracht begint de voedingsbehoefte van de teef duidelijk toe te nemen. Per week stijgt de behoefte dan met 10%.
Als we naar de samenstelling van een pasgeboren pup kijken dan bestaat deze voor 80% uit eiwit, dit verklaart de hoge eiwitbehoefte van de teef tijdens het laatste 1/3 deel van de dracht. Onvoldoende eiwit leidt tot conditieverlies en ondermijning van de weerstand van de teef. Een goede voeding voor de hoogdrachtige teef moet van goede kwaliteit zijn en veel eiwitten bevatten. Met een voldoende hoog vetpercentage is de voeding geconcentreerd zodat de teef slechts een gering volume hoeft op te nemen voor een voldoende voorziening met voedingsstoffen. De mineralen moeten uitgebalanceerd zijn met voldoende calcium om calciumtekorten na de geboorte te voorkomen.
In praktijk zal men de teef vanaf de 6e week van de dracht met een “zwaarder” voer gaan voeren, per week stijgt de voergift met ca. 10% op geleide van het lichaamsgewicht van de teef. Een eenlingdracht zal tenslotte minder vergen dan de dracht van bijvoorbeeld zeven pups. Vooral bij kleine rassen moet men waken voor een overconditie want hieruit ontstaan gemakkelijk geboorteproblemen.

bru77Voeding tijdens de lactatieperiode

Een teefje van 20 kilogram met 6 pups zal in de lactatieperiode ca. 40 kilogram melk produceren met een maximale dagproductie van 1600 gram!
Het geven van koeienmelk of met koeienmelk bereide producten aan de teef of puppies is uit den boze. Koeienmelk is relatief veel minder geconcentreerd dan tevenmelk. Het eiwit en vetgehalte schieten duidelijk tekort en de overmaat lactose kan gemakkelijk diarree veroorzaken. Door de enorme melkproductie kan de behoefte van de teef aan energie stijgen met een factor 3 tot 4!

Voeding tijdens de speenperiode

Het gewicht van de pasgeboren pup neemt zeer snel toe in de tijd. Na 8 dagen is het geboortegewicht verdubbeld en na 1 maand is het geboortegewicht vervijfvoudigd.
Het overwennen naar vaste voeding (spenen) dient geleidelijk te gebeuren waarbij het vaste voedsel eerst nog tot een pap verweekt mag worden. Gezien de enorme energiebehoefte dient dit voer energierijk te zijn en van hoge kwaliteit. Vet is een gemakkelijke energiebron, eiwitten zijn van groot belang voor de opbouw van weefsels en koolhydraten zijn op dit moment minder gewenst omdat de verteringscapaciteit hiervoor bij de jonge pup nog zeer gering is.
In de tijd wordt het aantal maaltijden verminderd. Bij het eten moeten de pups en de teef gescheiden zijn en iedere pup dient over een individueel bakje te beschikken. De eettijd wordt gemaximaliseerd op 20 minuten, in geen geval mogen pups vrijelijk over voer kunnen beschikken. Toevoegingen van calcium zijn uit den boze, recent onderzoek heeft uitgewezen dat te hoge calciumniveaus rond het spenen ernstige gevolgen kunnen hebben voor de skeletontwikkeling.

© Sterkliniek Dierenartsen Ermelo, B.J. Carrière, Dierenarts.