EHBO

In deze speciale aflevering behandel ik een aantal spoedgevallen. Het overzicht zal zeker niet volledig zijn maar bevat wel de meest voorkomende zaken. Soms is het ook van groter belang dat de eigenaar de zaak niet verergert dan deze zelf deskundig op te kunnen lossen. Het is altijd verstandig om een dierenarts te raadplegen, al is het maar telefonisch. Over spoedgevallen kan je een boek vol schrijven maar er is nu voor gekozen om slechts beperkt op de verschillende gevallen in te gaan. Ik raad u zeer aan dit artikel door te lezen en niet te wachten tot een geval zich voordoet want na het doorlezen zult u in staat zijn om een aantal gevallen te voorkomen!

In dit tijdperk van mobiele communicatie is het handig om het telefoonnummer van de dierenarts op te slaan in uw mobiele telefoon en/of computer. Zorg er voor dat u het standaardnummer van uw dierenarts opslaat. Via dit nummer krijgt u in geval van een spoeddienstregeling altijd het juiste nummer door van de dienstdoend dierenarts. Als u een spoednummer opslaat heeft u best kans dat dit de volgende week alweer een ander nummer is omdat de dienstdoend dierenarts dan een andere is en krijgt u misschien geen gehoor!

Wat is een spoedgeval?

Een spoedgeval is een situatie die dringend behandeling vereist. Er zijn spoedgevallen te onderscheiden die per direct behandeld moeten worden omdat het leven in gevaar is en er zijn spoedgevallen die weliswaar dringend behandeld moeten worden maar waarbij niet directe haast is geboden.
In ieder geval bij verdenking van een spoedgeval direct in telefonisch contact treden met een dierenarts!
In onderstaand overzicht is geprobeerd weer te geven wat als een spoed geval aangemerkt dient te worden en welke behandeling is vereist. Dit stelt de eigenaar / verzorger in staat om de juiste behandeling in te (laten)stellen.

Insectensteek

Het is vooral de wespen- of bijensteek die met name jonge honden treft. Uit nieuwsgierigheid happen ze naar zo’n zoemend ding en voordat ze het beseffen zijn de rapen gaar. De meest gangbare symptomen zijn: zwellingen, meestal aan de kop, jeuk, roodheid en mogelijk benauwd. Een eerste behandeling kan bestaan uit koelen, bij zwellingen aan de kop of in de bek dient een dierenarts geraadpleegd te worden.

Maagkanteling

Dit is één van de meest levensbedreigende spoedgevallen bij de hond. Het dier probeert voortdurend te braken maar er wordt alleen wat speeksel geproduceerd. Aan de linkerzijde begint een verdikking te komen en het dier raakt snel uitgeput en in shock. Meestal betreft het honden van een groter ras van gemiddelde leeftijd of ouder maar uitzonderingen komen voor.
Voorkomende oorzaken zijn: het zomers drinken van een grote hoeveelheid koud water, het tijdens de strandwandeling opnemen van een forse hoeveelheid zeewater, het vangen en doorslikken van een sneeuwbal en het eten van sneeuw.
De eigenaar dient onverwijld contact op te nemen met een dierenarts.

Barensnood

Veel van onze honden hebben moeite met een natuurlijke bevalling en problemen zijn dan ook niet zeldzaam. Als het geboorteproces niet normaal verloopt is het logisch dat het leven van de ongeboren vrucht(en) en zelfs dat van de moeder gevaar kunnen lopen.
Het uiteindelijk niet op gang willen komen van de geboorte, een lange tussenpuptijd, een klem zittende pup, er zijn vele problemen te bedenken. Een eigenaar van een drachtige teef zal in een vroeg stadium met zijn / haar dierenarts moeten overleggen, een en ander afhankelijk van de ervaring als fokker. In geen geval moet men zelf aan de gang gaan met injecties of andere ingrepen, met onvoldoende kennis worden problemen zo gemakkelijk verergerd.
Absolute rust in en rond de werpkist scheelt vaak al een hoop problemen.

Epilepsie

Een epilepsieaanval ziet er vaak verschrikkelijk uit, de eigenaar denkt dat het dier sterft. Ieder dier kan op iedere leeftijd getroffen worden. De symptomen kunnen zeer variëren en in duidelijke gevallen kan men het volgende waarnemen: omvallen, krampen, speekselen, niet aanspreekbaar zijn en urine laten vloeien. Als een aanval langer dan een kwartier duurt dan is het raadzaam om contact op te nemen met een dierenarts, deze heeft dan ook nog enige tijd om langs te komen of het dier op de kliniek te laten komen voor behandeling.

Bloeding

Bloedingen kunnen op vele manieren ontstaan. Kortdurende bloedingen zijn niet erg, bloedingen die niet willen stoppen dienen behandeld te worden. Eventueel kan de eigenaar de wond verbinden. Doordrenkte tampons niet vervangen maar nieuwe daarover heen aanbrengen! Is er sprake van een zeer forse of pulserende (slagaderlijke) bloeding dan kan het handig zijn om de bloedtoevoer te stremmen door een knevelverband. Dit verband mag niet langer dan 10 minuten aangebracht blijven, dan moet het even gelost worden totdat de bloeding weer begint en dan maag het weer aangebracht worden. Het meest gemakkelijke is een lusverbandje om de poot of staart tussen hart en verwonding. Vervolgens pen of stokje er doorheen steken en het verbandje “aandraaien”.

Verwonding

Meest voorkomende verwondingen worden veroorzaakt door onderlinge stoeipartijen. Maar ook prikkeldraad, glas, lipjes van blikjes (niet meer op de blikjes maar nog steeds in de natuur als oud afval), takken en locaal wilde zwijnen.
Naast het behandelen van eventuele bloedingen en weefselschade is ook voor al een antimicrobiële therapie van groot belang. Deze dient binnen enkele uren na het ontstaan van de verwonding ingezet te worden, voordat de bacteriën de kans krijgen zicht te vermenigvuldigen en te verspreiden in het lichaam.
De wond kan afgedekt worden met verband of een schone doek om verdere besmetting te voorkomen. Pas wel op dat het materiaal niet aan de wond gaat kleven, dit maakt verwijdering namelijk lastig en zeer pijnlijk voor het dier.

Botbreuk / dislocatie

Breuken van teentjes komen vaak voor, zeker bij jonge honden die altijd weer kans lijken te zien om met de pootjes onder de voeten van de eigenaar terecht te komen.
Verder kunnen breuken van de lange botten optreden ten gevolge van trauma, springen en andere ongelukjes. We spreken van een open botbreuk als er sprake is van een wond ter hoogte van een breuk of, nog erger, als de botdelen zichtbaar zijn in de wond.
Een gebroken rug kan voorkomen na een aanrijding, vaak zijn dan een of meerdere ledematen gevoelloos. In dat geval is natuurlijk deskundige hulp noodzakelijk, ook voor een veilig transport.
Wonden kunnen afgedekt worden en eventueel kan een noodspalkje aangelegd worden. Een gevouwen krant of stuk karton kan hier al goede diensten bieden.
Sommige botbreuken moeten binnen 8 uur operatief behandeld worden dus deze patiënten moeten vlot aangeboden worden bij een dierenarts voor behandeling

Oogletsel

Van de vele mogelijke letsels is oogletsel wel degene die bij de eigenaar de meeste emoties oproept, niet zelden gaat deze onderuit bij het aanschouwen van een oogletsel. Takken, bijtincidenten en aanrijdingen zijn de meest voorkomende oorzaken. Ook kattennagels kunnen met name bij domme pups beschadigingen veroorzaken. Ook doornen en splinters zijn berucht.
Haal in ieder geval zelf NIETS uit de oogbol, hoe verleidelijk ook misschien. Het is een hol orgaan en met het verwijderen van bijvoorbeeld de splinter trekt u de stop uit het bad en de oogbol loopt leeg!
Is het voor de oogleden onmogelijk geworden om met de ooglidslag het oog te bevochtigen dan kunt u het oog beschermen tegen uitdroging met bijvoorbeeld wat olijfolie of maïskiemolie indien beschikbaar. De vette film voorkomt uitdroging van de oogbol.
Bij ieder oogletsel is het van groot belang dat de hond niet zelf met zijn poot over het oog gaat wrijven, dit is een natuurlijke reactie maar niet zelden haakt de duimnagel in de wonddelen en zal het leed verergerd worden. Het spreekt voor zich dat bij oogletsel altijd een dierenarts geraadpleegd moet worden, soms bevindt zich namelijk de grootste schade in het oog terwijl het aan de buitenzijde wel meevalt.

Het nuttigen van vreemde voorwerpen

Soms komt het voor dat een eigenaar ziet dat een dier iets vreemds opeet. Botjes, rolladenetjes, draden, elastieken, lingerie, sokken, balletjes tot en met gordijnhaken aan toe hebben we al uit honden gehaald. Het leukste zijn die gevallen waarbij de lingerie één van de partners onbekend voorkomt…..
Overleg met de dierenarts is hier op zijn plaats om een weloverwogen keuze te maken tussen laxeren, endoscopische behandeling of chirurgische verwijdering.

Gebroken kies / tand

Meestal zijn dit toevallige ongelukjes, stoeien maar ook net proberen de bal te pakken voor de stoeprand kan leiden tot gebroken (hoek)tanden. Ook dit is een spoedgeval als er zich een bloedende punt bevindt in het afgebroken element. Met een spoedbehandeling kan het element levend gehouden worden wat medische, ethische en cosmetische voordelen heeft.
Bij dieren met een slecht onderhouden gebit komt het voor dat kiezen spontaan afbreken.

Aangereden

Het mag duidelijk zijn dat hier de schade enorm kan variëren. Het enig zinnige advies kan zijn om, ook als de uitwendige verschijnselen afwezig zijn, het dier altijd te laten controleren door de dierenarts. Inwendige bloedingen zijn voor de leek uitwendig niet zichtbaar maar kunnen wel dodelijk verlopen indien niet tijdig wordt ingegrepen.

Vergiftiging

Naast de bekende vergiftigingen met chocolade en krenten zijn de meeste van huishoudelijke aard. Meestal drinken (jonge) honden uit emmers die klaar staan met een of andere schoonmaakoplossing. Ook bakjes met verfkwasten kunnen leeggedronken worden!
Tijdens de feestdagen (kerstboom, kerstroos) en in het algemeen kan water in sommige plantenbakken giftig zijn bij opname door de hond.
Een aparte categorie zijn de medicijnvergiftigingen. De kuren uit de lekenhandel zonder duidelijke instructies, medicijnen van de eigenaar of eigen smakelijke medicijnen die in een onbewaakt ogenblik verorbert worden. Je verbaast je erover maar de gemiddelde eigenaar is zeer slordig met de medicijnen voor mens en dier.
Acute hulp is dringend gewenst in voorkomende gevallen. Braken is niet altijd de beste oplossing en soms gevaarlijk omdat het schadelijke goedje dan 2 keer over de slokdarm gaat die daar niet tegen bestand is!
Dieren kunnen reageren op een vergiftiging met: speekselen, braken, krampen, diarree, stuipen en coma.
Bij het bezoek aan de dierenarts kan een verpakking van het gif of de oorzaak van de vergiftiging (plant, medicijnen, chocolade) zeer nuttig zijn dus neem deze mee!

Blijvende erectie reu

Dit is voor de dierenarts altijd één van de leukste spoedgevallen. De eigenaar denkt meestal aan een tumor of weet niet waar deze kijken moet bij de behandeling. De erectie van de reu is anders dan bij de mens en niet zelden is de voorhuid te strak en deze belemmert het opheffen van de erectie waardoor deze nog enigszins toeneemt en blijft. Een dierenarts zal er aan te pas moeten komen om deze vervelende situatie voor de reu op te lossen, dit lukt altijd zodat dit nog wel een leuk spoedgeval te noemen is.

Flauwtes

Dit kan bij ieder dier voorkomen en is ook zeer bekend bij jonge pups van kleine rassen. Ook bij jachthonden tijdens de arbeid kan het voorkomen. De dieren vallen af en toe weg, raken bewusteloos en zijn niet aanspreekbaar. Direct contact is gewenst en suiker(water) brengt, als het dier nog kan slikken, soms al de eerste hulp.

Vreemd voorwerp klem in bek

De dieren speekselen enorm, staan te schudden met hun kop en klauwen met hun poot naar de bek. Meestal in aansluiting op het kauwen op een stuk hout. Er is dan een stukje klem komen te zitten tussen de kaaktakken of elementen. Gezien de last voor het dier dient dit behandeld te worden, al dan niet onder sedatie. Wat ook nogal eens wordt gezien is de hond met de mergpijpring om de onderkaak. Spelen of eten van een soepbot is de oorzaak ervan dat plotseling (hoe ze het voor elkaar krijgen is een raadsel) de ring om de onderkaak schuift. De lippen zwellen snel op en het ding komt muurvast te zitten. Meestal lukt het een dierenarts om het bot te verwijderen, in enkele gevallen zal de zaag er aan te pas moeten komen!

Oververhitting

Oververhitting is vooral ’s zomers een probleem. Je kunt het je haast niet voorstellen maar iedere zomer sterven er nog tientallen honden door domme eigenaren. Niet alleen achterlaten in auto, tent of caravan maar ook het bewegen met de dieren alleen al kan aanleiding zijn voor een hitteshock. Je ziet mensen gekleed in een sportbroekje fietsen met de zwarte labrador, over het hete asfalt, onbegrijpelijk! De hond beschikt over een slecht afkoelingssysteem en raakt oververhit, in shock en sterft! Ook honden met een zware vacht (Berner Sennenhond, Newfoundlander) kunnen slecht tegen hitte en de kortschedelige rassen krijgen het ook snel benauwd.
De dieren hijgen, raken in shock en zeer spoedige deskundige hulp is gewenst! Ook al lukt het de dierenarts om het dier te redden dan is er mogelijk nog sprake van gevolgschade aan de organen. Eerste hulp kan bestaan uit het bedekken van het dier met natte, koude doeken.

Falende orgaansystemen

Als organen zoals hart, longen, lever of nieren falen dan kan de hond in nood komen. De situatie kan spontaan verergeren en dan is spoedige hulp gewenst om de ernst van de situatie te bepalen en om, indien nog mogelijk, een zinvolle behandeling in te zetten. De symptomen variëren afhankelijk van het betrokken orgaansysteem.