Maagkanteling

Inleiding

De maagkanteling is een aandoening van het maag-darmkanaal van de hond die bij niet tijdige behandeling leidt tot de dood. Omdat behandeling vaak te laat komt en het feit dat er vaak complicaties optreden die alsnog tot de dood kunnen leiden is preventie van deze aandoening eigenlijk van levensbelang. Daarom in deze aflevering van “tot op het bot” aandacht voor deze niet zeldzame aandoening bij de hond.

Wat is een maagkanteling?

Door verschillende oorzaken kan de maag gaan draaien in de buikholte. Het holle orgaan maakt als het ware een slag om haar as en daarmee wordt aan de voorzijde de toegang (slokdarm) dichtgedraaid en aan de achterzijde (twaalfvingerige darm) vindt dan ook een afsluiting plaats. Deze afwijkende ligging van de maag wordt de maagkanteling genoemd. Als de maag ver genoeg om haar as is gedraaid dan zal het lichaam niet meer in staat zijn om de normale positie te herstellen en zal het dier snel verslechteren.

Bij welke honden komt de aandoening voor?

In theorie kan een maagkanteling bij iedere hond voorkomen. Bij kleine honden is de aandoening zeldzaam, grote rassen zijn veel gevoeliger voor deze aandoening. Mogelijke oorzaken zijn meer ruimte in de buikholte en een mogelijk mindere kwaliteit van het bindweefsel waarmee alles in de buik op zijn plaats moet worden gehouden. Het zijn voornamelijk de honden van middelbare leeftijd en ouder die het grootse risico open de aandoening te krijgen.

Waar kan ik een maagkanteling aan herkennen?

Vaak worden de dieren onrustig, kwijlen kan optreden en op een gegeven moment zal de hond proberen te braken. Kenmerkend is dat bij dat braken alleen maar slijm wordt geproduceerd en geen maaginhoud. Het slijm is het door de hond geproduceerde speeksel wat in de slokdarm staat en de maag niet in kan. Aan de linkerzijde van de hond is net achter de laatste rib duidelijk de opgezette maag waarneembaar als een dikke bult.
Uiteindelijk raakt het dier in shock, zal gaan liggen en steeds minder attent worden terwijl ademhaling en pols toenemen. Zonder spoedige deskundige hulp loopt het dan snel desastreus af.

Waarom kan een maagkanteling dodelijk verlopen?

Als de maag voldoende is gekanteld zijn ingang en uitgang volledig afgesloten. De gasvorming in de maag zet door en de maag zwelt op als een ballon. Deze toename in volume zal druk geven op het middenrif waardoor de ademhaling in de problemen komt. Door het kantelen wordt ook de bloedvoorziening afgesnoerd en grote delen van de maag komen zonder zuurstof te zitten waardoor deze af gaan sterven. Alles bij elkaar brengt dit de hond in shock, een levensbedreigende situatie.
Ook na chirurgie kunnen complicaties optreden in de vorm van hartritmestoornissen, deze zijn vaak niet onder controle te krijgen en een deel van de dieren sterft dan alsnog.

Waaruit bestaat de behandeling?

De dierenarts zal proberen de maag te bereiken met een sonde om vloeistof, niet vloeibare inhoud en gas af te laten vloeien. Indien de maag zover is gekanteld dat dit niet meer mogelijk is zal een operatie noodzakelijk zijn.
Het dier wordt behandeld voor shock (o.a. infuus) en operatief zal worden geprobeerd om de maag terug te draaien. In sommige gevallen moet een deel van de maag geamputeerd worden indien dit niet meer levensvatbaar is. In meerdere gevallen is het zo dat ook de milt een liggingsverandering heeft ondergaan en dan zal deze ook verwijderd moeten worden als de schade niet omkeerbaar meer is.
Na het in normale positie brengen van de maag wordt deze vastgezet, ofwel aan de ribwand, ofwel aan de buikwand. Het is bekend dat deze patiënten “recidiveren”en het vastzetten van de maag voorkomt een heroptreden van de aandoening.

De preventie van de maagkanteling

Uit het voorgaande blijkt wel dat het een zeer ernstige en levensbedreigende aandoening is en dat lang niet alle dieren gered kunnen worden.
Dat is ook de reden dat preventie van het grootste belang is. Wat kunt u doen?

Rust na de maaltijd
Laat de hond na het eten minstens een uur met rust, dit stimuleert de maaglediging en voorkomt dat de maag door plotselinge bewegingen een slag om haar as kan maken.

Verdeel de maaltijden
Verdeel het dagrantsoen in minstens 3 verschillende porties zodat wederom de maag snel ledigt.

Kies zorgvuldig een voer
Sommige brokken zijn speciaal ontworpen om gekauwd te moeten worden, snel in de maag uiteen te vallen en zo bij te dragen aan een snelle maaglediging. Een mindere kwaliteit brok kunt u nat maken om een snelle maagpassage te bevorderen.
Voorkom voedingswisselingen en “rare” maaltijden

Te veel ontbijtkoek, appeltjes uit de tuin en een restant van een Chinese maaltijd zijn enkele voorbeelden van oorzaken zoals waargenomen in onze kliniek.

Literatuur is niet eenduidig maar er zijn aanwijzingen dat eten uit een standaard (voerbak op hoogte) een gunstige invloed kan hebben.

Overige factoren voorkomen
De volgende oorzaken hebben wij meegemaakt als aanleiding voor een maagkanteling: koud zeewater drinken, eten van ijs, koud water uit de tuinslang drinken, eten van vreemde voorwerpen, schrokkerig eten en extra nervositeit zoals bijvoorbeeld opname in een pension, misschien verergert door een begeleidende wisseling van voer.

Chirurgische preventie
In overleg met uw dierenarts kunt u kiezen voor een preventieve fixatie van de maag. Echter, dit kan ook bewegingsstoornissen geven van de maag maar deze kan in ieder geval nooit meer kantelen.

Tot slot

De maagkanteling is echt een spoedsituatie, zorg dus in voorkomende gevallen dat uw hond met spoed naar een kliniek kan waar men op dat moment in staat is om de aandoening te behandelen c.q. te opereren (bel dus eerst zodat alles in gereedheid gebracht kan worden!).
De operatie en eventuele voorbehandeling vraagt veel menskracht en tijd. De behandeling is daarom ook knap prijzig en ’s nachts of in het weekend kunnen de prijzen fors oplopen en rekeningen van € 1200,00 – € 2000,00 zijn geen uitzondering. Een goede reden om bovengenoemde categorie honden te laten verzekeren, dat scheelt u in ieder geval de financiële ellende en zijn er geen beperkingen voor een optimale behandeling.